Home Assistant + fotowoltaika — automatyzacja

Home Assistant + fotowoltaika — automatyzacja energii

Home Assistant (HA) to darmowy, open-source'owy system automatyki domowej, który idealnie współpracuje z instalacją fotowoltaiczną. Pozwala monitorować produkcję i zużycie w czasie rzeczywistym, automatycznie zarządzać urządzeniami i maksymalizować autokonsumpcję. Ten poradnik przeprowadzi Cię przez konfigurację od zera.

Instalacja Home Assistant

Wymagania sprzętowe

• Raspberry Pi 4 (4GB RAM) — najtańsza opcja (~300 zł), wystarczająca dla typowej konfiguracji
• Mini PC (np. Intel N100) — lepsza wydajność, zalecane przy >20 urządzeniach (~500-700 zł)
• Home Assistant Green — dedykowane urządzenie od twórców HA (~450 zł)
• Karta SD 32GB+ (dla RPi) lub SSD 128GB+ (dla mini PC — znacznie lepsza niezawodność)

Metody instalacji

Zalecaną metodą jest Home Assistant OS — pełny system operacyjny z HA, dodatkami i automatycznymi aktualizacjami:

1. Pobierz obraz z home-assistant.io/installation
2. Wgraj na kartę SD (Raspberry Pi Imager) lub SSD
3. Uruchom urządzenie i poczekaj 5-10 minut
4. Otwórz w przeglądarce: http://homeassistant.local:8123
5. Utwórz konto, skonfiguruj lokalizację (ważne dla prognoz słonecznych)

Integracje z falownikami PV

SolarEdge

Integracja przez SolarEdge Monitoring API:

• Wbudowana integracja HA — dodaj przez Ustawienia → Integracje → SolarEdge
• Potrzebujesz: Site ID i API Key (z portalu monitoring.solaredge.com)
• Dane: produkcja, zużycie, eksport/import, moc bieżąca
• Odświeżanie co 15 minut (limit API)

Huawei FusionSolar

• Integracja HACS: huawei_solar (przez Modbus TCP)
• Wymaga włączenia Modbus na falowniku (przez aplikację FusionSolar → Device → Modbus TCP → Enable)
• Dane real-time co 5 sekund: moc PV, moc baterii, stan SOC, moc sieci
• Możliwość sterowania: tryb pracy baterii, limity mocy

Deye / Growatt / Sofar

• Deye: integracja przez Modbus TCP (HACS: deye-inverter-mqtt lub solarman)
• Growatt: integracja HACS growatt_server lub lokalne Modbus przez ShineWiFi-X
• Sofar: integracja SofarSolar przez HACS, Modbus TCP/RS485

Shelly EM / 3EM — uniwersalny pomiar

Jeśli Twój falownik nie ma dobrej integracji, użyj Shelly EM (pomiar prądu na przekładnikach CT):

• Zamontuj na kablu PV i na zasilaniu z sieci
• Natywna integracja z HA (Shelly integration)
• Dane real-time: moc chwilowa, energia skumulowana
• Koszt: Shelly EM ~200 zł, Shelly 3EM ~350 zł (trójfazowy)

Dashboard energii

Wbudowany Energy Dashboard

HA ma wbudowany dashboard energii (od wersji 2021.8). Konfiguracja:

1. Ustawienia → Dashboards → Energia
2. Sieć elektryczna: dodaj sensor zużycia z sieci (kWh) i eksportu do sieci (kWh)
3. Produkcja: dodaj sensor produkcji PV (kWh)
4. Magazyn: dodaj sensor ładowania i rozładowania baterii (kWh)
5. Urządzenia: dodaj sensory energii poszczególnych urządzeń (Shelly Plug, TP-Link Kasa)

Dashboard energii pokazuje:

• Wykres przepływu energii w czasie rzeczywistym (Sankey)
• Autokonsumpcja i stopień samowystarczalności
• Koszty i oszczędności (po skonfigurowaniu taryf)
• Zużycie per urządzenie
• Porównanie dzienne, tygodniowe, miesięczne

Własne karty dashboard

Zaawansowane wizualizacje z HACS:

• Power Flow Card Plus — animowany diagram przepływu energii (PV → Dom → Sieć → Bateria)
• Apex Charts Card — zaawansowane wykresy produkcji, zużycia, SOC baterii
• Mushroom Cards — nowoczesne karty z informacjami o urządzeniach

Automatyzacje

Automatyzacja 1: Włącz bojler przy nadwyżce PV

Najprostsza i najskuteczniejsza automatyzacja — bojler CWU jako „darmowy magazyn ciepła":

• Warunek: moc eksportu do sieci > 1500W przez 5 minut
• Akcja: włącz Shelly Plug podłączony do bojlera
• Warunek wyłączenia: moc eksportu < 500W przez 10 minut LUB temperatura bojlera > 60°C

Automatyzacja 2: Ładowanie EV przy nadwyżce

Jeśli masz wallbox kompatybilny z HA (np. go-eCharger, OpenWB, Easee):

• Warunek: SOC baterii domowej > 80% AND eksport > 2000W
• Akcja: ustaw prąd ładowania na min(nadwyżka / 230V, max_prąd_wallbox)
• Efekt: EV ładuje się dynamicznie, zużywając nadwyżki PV

Automatyzacja 3: Prognoza i planowanie

Użyj integracji Solcast (darmowe dla prosumentów, 2 prognozy dziennie):

• Rano: HA sprawdza prognozę na dziś
• Jeśli prognoza > 30 kWh: wyłącz nocne ładowanie baterii z sieci (pełne ładowanie z PV)
• Jeśli prognoza < 10 kWh: włącz ładowanie baterii z sieci w taniej taryfie nocnej
• Powiadomienie: wyślij na telefon prognozę produkcji i sugestie

Automatyzacja 4: Optymalizacja taryfy

• Taryfa G12 (dzień/noc): w godzinach nocnych (22:00-06:00) — ładuj magazyn z sieci do 30% SOC (tania energia)
• W dzień: ładuj magazyn z PV, nie z sieci
• Szczyt wieczorny (17:00-21:00): rozładowuj magazyn, nie pobieraj z sieci

Monitoring i alerty

Powiadomienia

Konfiguruj alerty na telefon (aplikacja HA Companion):

• Awaria falownika — brak produkcji PV w godzinach 10:00-14:00 w dzień roboczy
• Niski SOC baterii — SOC < 10% (sygnał problemu z ładowaniem)
• Wysokie zużycie — zużycie > 150% średniej (wyciek, awaria urządzenia)
• Rekord produkcji — nowy dzienny rekord produkcji PV

Długoterminowy monitoring

• InfluxDB + Grafana — zaawansowane wykresy i analiza historyczna. Dostępne jako dodatki HA
• Statystyki HA — wbudowane statystyki z danymi dziennymi/miesięcznymi/rocznymi
• Porównanie rok do roku — czy instalacja degraduje? Czy zużycie rośnie?

Podsumowanie

Home Assistant w połączeniu z fotowoltaiką to potężne narzędzie optymalizacji. Koszt wdrożenia jest minimalny (300-700 zł za sprzęt), a korzyści wymierne:

• Wzrost autokonsumpcji o 10-25 punktów procentowych
• Pełna kontrola nad przepływem energii w domu
• Automatyzacja, która pracuje 24/7 bez Twojej ingerencji
• Szczegółowe dane do podejmowania decyzji inwestycyjnych

Zacznij od podstaw (dashboard energii, jedna automatyzacja na bojler), a z czasem rozbudowuj system. Społeczność HA jest bardzo aktywna — na forach i Discord znajdziesz pomoc na każdy problem.